على آقا نورى

175

خاستگاه تشيع وپيدايش فرقه هاى شيعه در عصر امامان ( فارسى )

و برادرزادگان وى دستگير كرد و به زندان انداخت و همه آنها در زندان جان سپردند . « 1 » بنابر گزارش يعقوبى ، عبد الله محض و يارانش در حالىكه به ديوارها ميخ‌كوب شده بودند ، در زندان جان دادند . « 2 » علاوه بر آن در زمان وى ، ده‌ها علوى ديگر دست به قيام زدند كه حركات آنها ، ناكام ماند . « 3 » مسعودى گزارش كرده كه روزى منصور بعد از قتل محمد و ابراهيم به هم‌نشينان خود گفت : « به خدا براى بنى مروان هيچ مردى را از حجاج خيرخواه‌تر نديدم . در اين‌حال مسيب بن زهير برخواسته و گفت يا امير المؤمنين حجاج در كارش ( وفادارىاش به خليفه اموى ) از ما پيشى نگرفت و ما در وفادارى بيشتر براى شما از وى تخلف نكرديم ، زيرا با اين‌كه خداوند براى ما عزيزتر از پيامبر صلّى اللّه عليه و آله خلق نكرد ، امّا تو دستور قتل فرزندان او را به ما دادى و ما نيز اجابت كرديم . » « 4 » بر اين اساس ، برخى از پژوهش‌گران نتيجه گرفته‌اند كه فشار عباسيان بر علويان نه‌تنها به مراتب بيشتر از امويان بود ، بلكه آزار و شكنجه‌اى كه علويان در روزگار خلافت منصور ديدند در همه دوران نودساله امويان نديده بودند . « 5 » هادى عباسى نيز از جمله خلفايى بود كه بر علويان سخت‌گيرى بيشترى روا داشت . وى مقررى آنان را قطع كرد و به كارگزاران خود دستور داد بر علويان

--> ( 1 ) . مسعودى ، همان ، ج 3 ، ص 306 - 309 ؛ ابن طقطقى ، الفخرى ، ص 221 . ( 2 ) . يعقوبى ، ج 2 ، ص 370 . تفصيل آن را بنگريد : ابو الفرج اصفهانى ، ص 166 - 240 ؛ تحليل عوامل آن را نك : محمد سهيل طقوش ، دولت عباسيان ، ترجمه حجت الله جودكى ، ص 60 - 66 محمد كاظمى پوران ، قيام‌هاى شيعه در عصر عباسى ، ص 99 - 147 ؛ يعقوبى نيز در گزارش حوادث دوران خلافت منصور گزارش روشنى از اين موضوع ارائه كرده است . ( 3 ) . گزارش اين قيام‌ها نك : اصفهانى ، ابو الفرج ، ص 166 - 340 . ( 4 ) . مسعودى ، همان ، ج 3 ، ص 309 . ( 5 ) . آل كاشف الغطاء ، ص 51 ؛ الله اكبرى ، محمد ، عباسيان از بعثت تا خلافت ، ص 97 ؛ يك نمونه مهم آن را نك : صدوق ، عيون اخبار الرضا ، ج 1 ، ص 102 .